Bildtse Kultuurpriis 2017

Uit handen van Wethouder Baukje Tol mocht Stichting Bildtse Belangen op 4 november de Bildtse Kultuurpriis 2017 in ontvangst nemen voor haar inzet voor de Bildtse taal en cultuur.

”D’r binne ’n hele prot organisays en persoanen die’t hur met hart en siel insette foor de Bildtse taal en kultuur. Dos is d’r een organisasy die’t hur krekt soa sterk maakt foor ’t Bildts aigene, maar fooral op de achtergrônd oppereert. ’n Organisasy die’t hur d’r sterk foor maakt dat anderen hur sterk make kinne foor de Bildtse taal en kultuur. Die organisasy is Bildtse Belangen,” aldus de jury.

Begonnen in 1994 as fôns út de asresten fan de opheven Bildtse Bank, is Bildtse Belangen ’n organisasy worren die’t ’n groate ferskaidenhyd an Bildtse projekten ondersteunt. Doe’t ok de Friesland Bank overnommen worde, het Bildtse Belangen hursels opnij útfonnen om ok in de toekomst de Bilkerts en Bildtse samenleving bediene en helpe te kinnen. Met raad en daad, en finânsjeel. De stichting, nou onder laiding fan foorsitter Anne Vlaskamp, gâf sont 1994 rúm € 2 miljoen út an Bildtse projekten.

Eerder dut jaar brocht de stichting ’n boek út – skreven deur Douwe Zwart – over de geskidenis fan de bank. ”Dat boek is meer as alleen ’n boek over ’n bank: ’t geeft ’n prachtig beeld fan ’t Bildt deur de jaren hine, de rôl fan de bank as bynmiddel in de Bildtse gemeenskap.”Bildtse Belangen likent fan búttenen ’n beskaiden organisasy, die’t graag in de loute oppereert. ”Dat past de organisasy ok. Se sille hursels nooit op de borst kloppe en sette de projekten die’t se ondersteune foorop. Bildtse Belangen siet ’t nag altyd as hur missy om dat bynmiddel op ’t Bildt te wezen: op de achtergrond projekten ondersteune die’t elkeneen ten goede komme. Nou’t ’t Bildt ankem jaar an ’t ongewisse aventuur fan Waadhoeke beginne, is ’t meskien wel belangriker dan ooit dat Bildtse Belangen niet alleen bestaan blyft, maar hur noeste werk doen blyft: ’t helpen en ondersteunen fan Bildtse projekten, fan saken der’t de Bilkerts allegaar fan profitere en die’t bijdrage an de leefberhyd op ’t Bildt, en an de Bildtse taal.” De Bildtse-Kultuurpriis wort sont 1987 útraikt an ’n persoan of instelling die’t hur inset foor de Bildtse taal en kultuur. (Bron: Gerard de Jong in de Bildtse Post van 18 oktober)

Tijdens de uitreiking sprak Johannes Ebbens namens het bestuur de volgende woorden:

Wij zien dit ook als waardering voor het werk van de oud-bestuursleden van de Bildtse Bank en oud-bestuursleden van Stichting Bildtse Belangen. Al met al: bijna 125 jaar historie. Met de toekenning van deze prijs komen we in een mooi rijtje van oud prijswinnaars te staan. We kunnen zien dat deze prijs ook door hen als een aanmoediging is opgevat om door te gaan en zo zien wij dat als SBB-bestuur ook. Toen ik voorafgaand aan deze uitreiking even vroeg hoeveel tijd er was om iets te zeggen was het antwoord: houd het maar kort. En dat is mooie uitdaging want je wilt op zo’n mooi moment veel zeggen en niemand vergeten. Maar als prijswinnaar Arjen Dijkstra het leven in een gedicht kan weergeven in 3 woorden: (Wese worre weest), dan moet ik ook met paar minuten veel kunnen.

De prijs is bijzonder maar ook moment van uitreiken is speciaal: het is immers de laatste de keer dat deze plaatsvindt in de gemeente het Bildt. Misschien is de situatie wel wat vergelijkbaar met de situatie waar de Stichting Bildtse Belangen in 2013 voor stond.

Even als achtergrondinformatie: eind van de 19e eeuw was economisch een zware tijd: er was veel emigratie en de mensen die achter bleven hadden het niet makkelijk. (crisis). Toen kwamen hier een aantal mannen van verschillende pluimage bij elkaar die besloten om een tegenwicht te organiseren in de vorm een bank: de latere Bildtse Bank. De Bank was zelfstandig en had een eigen manier van werken en werd een succes. In niets te vergelijken met de banken zoals wij ze de laatste jaren hebben leren kennen. Het eigen geldgewin stond niet bovenaan, maar het sociale aspect. Het verstrekken van een lening werd voor een groot deel bepaald door de indruk die de bankmedewerkers van mensen hadden en minder door gegevens. De bank vond het ook belangrijk om sociale en culturele zaken in hun werkgebied financieel te ondersteunen. Maar na bijna 100 jaar was het door veranderende regels niet langer mogelijk om zelfstandig te blijven en ging de Bildtse Bank op in de Frieslandbank. Het bankbestuur had geen andere keuze maar bedong wel meteen dat de ondersteuning van de Bildtse cultuur en het sociale leven ondersteund moest blijven worden. De Frieslandbank stemde hiermee in en schonk jaarlijks hiervoor een geindexceerd bedrag aan de speciaal hiervoor opgerichte stichting: de Stichting Bildtse Belangen.

En toen kwam er in 2013 een kantelpunt: de Frieslandbank ging op in de RaboBank en de Rabo maakte meteen duidelijk dat ze deze constructie van sponsoring wilde beëindigen. Na onderhandelingen werd besloten dat de SBB een volledig zelfstandige stichting zou  worden, die met een bruidsschat van de Rabo voortaan een eigen koers moest varen. Dat was een moment waarop Stichting Bildtse Belangen zichzelf opnieuw uit moest vinden: waar komen we vandaan (een bijvangst van deze vraag was dat we erachter kwamen dat er van de Bildtse Bank niets was vastgelegd en dat we daar een boek van moesten laten maken) waar staan we, wat kunnen we, wat willen we en hoe zorgen we dat we een toekomstig bestendige speler zijn en blijven.

Vandaag krijgen wij de Bildtse Kultuurpriis overhandigd en in het juryrapport staat dat de stichting een bindmiddel op het Bildt is. Dan zou je kunnen concluderen dat wij nu eenzelfde rol spelen als de Bildtse Bank destijds. Wel proberen we hem op een eigentijdse manier in te vullen. Het afgelopen jaar zijn wij door het boek en de toekenning van deze prijs meer op de voorgrond beland, maar in de toekomst willen we graag weer de organisatie zijn die andere organisaties in staat stelt om zaken op te pakken en te ontwikkelen.

Wij willen daarom ook het aan deze prijs verbonden geldbedrag schenken aan de Koepel Bildts Aigene. Waarbij we hen vragen om te bewaren wat voor ’t Bildt verloren dreigt te gaan en naar andere plaatsen dreigt te verhuizen.

Het gedicht van Dijkstra ‘worre wese weest’ kan ook van toepassing zijn op een proces waarbij het verleden aanleiding vormt voor het ontwikkelen van nieuwe projecten. Het verdwijnen van de gemeente het Bildt kan ook aanleiding zijn voor het ons realiseren van de bijzondere zaken op het Bildt en het behouden hiervan en het organiseren van nieuwe evenementen: het worre en weze in het gedicht van Dijkstra. Het vastleggen van de streeknaam 't Bildt is al een eerste goede stap. Wij, als bestuur van Stichting Bildtse Belangen, zien de prijs als een aanmoediging om door te gaan. Wij hopen dan ook op nieuwe initiatieven om het sociale en culturele leven te verbeteren in de streek het Bildt. Hierbij willen wij onze rol als bindmiddel, binnen onze mogelijkheden, verder waarmaken.